Centrum Europejskie Uniwersytetu WarszawskiegoGodło Polski

Europeistyka

Badania i projekty / Badania naukowe

Działalność badawczo naukowa w Centrum Europejskim UW prowadzona w następujących podstawowych obszarach:

1.1. Pierwszy, najszerzej badany obszar obejmował zagadnienia z zakresu różnorodnych międzynarodowych aspektów integracji europejskiej.

 

            W Centrum Europejskim kontynuowane były trwające od kilku lat prace nad realizacją pierwszoplanowego zadania badawczego pt. „Rola Polski w kształtowaniu wschodniego wymiaru integracji europejskiej”. Jego zasadniczym celem jest badanie, w jakim zakresie i z jaką efektywnością Polska bierze udział w przygotowaniu oraz realizacji polityki wschodniej Unii Europejskiej, w tym zwłaszcza Partnerstwa Wschodniego. W badaniach brane były pod uwagę rozmaite uwarunkowania, zwłaszcza geopolityczne i ekonomiczne, wynikające z możliwości Polski oraz sytuacji wewnętrznej i pozycji międzynarodowej naszych wschodnich sąsiadów, w tym zwłaszcza Ukrainy.

            Badaniami tymi zajmował się zespół składający się przede wszystkim z prof. Dariusza Milczarka oraz doc. Olgi Barburskiej, wspieranych w razie potrzeby przez innych pracowników CE. Kontynuowali oni prowadzone w poprzednich latach badania poświęcone różnorodnym aspektom funkcjonowania polityki wschodniej UE, ze szczególnym uwzględnieniem udziału Polski w przygotowaniu założeń i realizacji tej polityki.

Główne efekty badań w tym zakresie przedstawiały się następująco:

- prof. Milczarek i doc. Barburska wspólnie przygotowali rozdział The Eastern Policy of the European Union - a Challenge for Poland’s Foreign Policy w pracy zbiorowej: Facing the Challenges in the European Union. Re-thinking EU Education and Research for Smart and Inclusive Growth (EuInteg) (Warsaw 2015);

- prof. Milczarek opracował dwa rozdziały w pracach zbiorowych: The Role of Poland in Shaping the European Union’s Eastern Policy w: The European Union and Poland. Problems and Achievements (Warsaw 2015) oraz More Gains or Losses? Review of the European Union’s Eastern Policy w: European Union on the Global Scene: United or Irrelevant? (Warsaw 2015), jak również artykuł Polska jako kreator polityki wschodniej Unii Europejskiej („Studia Europejskie”).

- doc. Barburska opublikowała artykuł Blaski i cienie Partnerstwa Wschodniego Unii Europejskiej („Studia Europejskie”) oraz razem z dr Kamilem Zajączkowskim przygotowali artykuł Ukrainian Crisies – European and Polish Perspectives („Calcutta Historical Journal”).

Dodatkowo doc. Olga Barburska kontynuowała prowadzone w poprzednich latach badania dotyczące historycznego ujęcia międzynarodowych aspektów procesów integracji europejskiej, zwłaszcza w kontekście udziału w nich Polski w przeszłości oraz współcześnie jako państwa członkowskiego UE. Rezultatem badań było opracowanie razem z prof. Milczarkiem monografii pt. Past and Present of European Integration. Poland’s Perspective (Warsaw 2015) oraz rozdziału Poland’s Membership in the European Union: Genesis and Experiences w pracy zbiorowej: Poland in the European Union – Ambitions and Possibilities (Warsaw 2015). Doc. Barburska kontynuowała również prace nad przygotowaniem swojej rozprawy habilitacyjnej.

 

            Kolejny temat prowadzony w ramach badań nad międzynarodowymi aspektami integracji europejskiej dotyczył międzynarodowej roli Polski jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W badaniu brano pod uwagę różnorodne implikacje dotyczące efektywności wykorzystania potencjału, jakim dysponuje nasz kraj (z racji położenia geopolitycznego, zdolności gospodarczo-społecznych, tradycji historycznych, działań dyplomacji itp.) w kontekście znaczenia Polski jako państwa członkowskiego UE.

            Głównym efektem tych badań była publikacja dwóch wspomnianych wyżej prac książkowych wydanych w ramach realizacji projektu badawczego pt. „Centra studiów nad Polską i Europą Środkową na uniwersytetach azjatyckich”, prowadzonego we współpracy z innymi jednostkami naukowymi z Polski i z zagranicy dzięki grantowi Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

            Pierwszą pracą była monografia autorstwa doc. Olgi Barburskiej i prof. Dariusza Milczarka pt. Past and Present of European Integration. Poland’s Perspective (Warsaw 2015). Zasadniczym celem tej pracy jest ukazanie roli Polski w procesach integracji europejskiej najpierw w ujęciu historycznym (na tle dziejów naszego kraju), a następnie w kontekście współczesnej ewolucji Unii Europejskiej. Szczególny nacisk został przy tym położony na prezentację dorobku Polski jako państwa członkowskiego UE.

            Drugą książką była praca zbiorowa pod redakcją doc. Artura Adamczyka i dra Kamila Zajączkowskiego pt. Poland in the European Union – Ambitions and Possibilities (Warsaw 2015). Głównym celem tej publikacji jest przedstawienie, w jaki sposób członkostwo w Unii Europejskiej wpływa na nasz kraj, a także kompleksowe omówienie pozycji i roli Polski w UE na tle najważniejszych osiągnięć i wyzwań pojawiających się obecnie w procesach integracji europejskiej.

            Pracownicy CE przygotowali następujące rozdziały do powyższej publikacji:

- prof. Dariusz Milczarek: Foreign and Security Policy of Poland as a Member State of the European Union;

- prof. Bogdan Góralczyk, Poland in the New Global Economic Order;

- doc. Olga Barburska: Poland’s Membership in the European Union: Genesis and Experiences;

- doc. Artur Adamczyk: Poland’s Role in the Institutional System of the European Union;

- dr Kamil Zajączkowski: Polish Development Aid for Asia;

- dr Przemysław Dubel: The Regional Policy of the European Union as an Instrument Supporting the Development of the European Market;

- dr Małgorzata Pacek: EU Migration Policy. Implications for Poland;

- mgr Dorota Jurkiewicz-Eckert: Rebranding Poland Through Culture. Polish Cultural Diplomacy Towards Asia.

 

            W ramach badań nad międzynarodową rolą Polski jako państwa członkowskiego UE przygotowano także pracę zbiorową pod redakcją doc. Artura Adamczyka i dra Przemysława Dubla pt. The European Union and Poland. Problems and Achievements (Warsaw 2015). W publikacji tej zaprezentowano doświadczenia wynikające z członkostwa Polski w Unii Europejskiej z uwzględnieniem rozmaitych uwarunkowań zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Szczególny nacisk położony został przy tym na aspekty ekonomiczne i polityczne oraz w określonej mierze także aspekty społeczne.

            Oprócz wspomnianego rozdziału The Role of Poland in Shaping the European Union’s Eastern Policy autorstwa prof. Dariusza Milczarka, pracownicy CE przygotowali następujące rozdziały do powyższego dzieła:

- doc. Artur Adamczyk: Cooperation of the Visegrad Group Member Countries within the European Union: Experiences and Challenges for Poland;

- dr Przemysław Dubel: Poland in the European Union. A Decade of Successes or Problems? From the Perspective of the Use of EU Funds;

- dr Kamil Zajaczkowski: Poland’s Membership in the EU and Global Challenges. Selected Issues (współautorstwo z dr Martą Pachocką).

 

            Następnym tematem prowadzonym w ramach badań nad międzynarodowymi aspektami integracji europejskiej była rola i znaczenie Unii Europejskiej jako uczestnika stosunków międzynarodowych. Zagadnienie to było badane przede wszystkim w kontekście ewolucji roli, pozycji i znaczenia UE we współczesnym świecie, ze szczególnym uwzględnieniem zjawisk kryzysowych widocznych w sferze politycznej, prawno-instytucjonalnej i gospodarczej w ramach Unii Europejskiej.

            Głównym efektem badań w tym zakresie było przygotowanie pracy zbiorowej pod redakcją prof. Bogdana Góralczyka pt. European Union on the Global Scene: United or Irrelevant? (Warsaw 2015). W pracy zawarta jest analiza kryzysów wewnątrz Unii Europejskiej oraz próba nakreślenia w tym kontekście roli UE na scenie globalnej. Analiza ta ma przede wszystkim charakter politologiczny i z zakresu stosunków międzynarodowych, z uwzględnieniem ekonomii i prawa międzynarodowego/unijnego.

            Oprócz wspomnianego rozdziału More Gains or Losses? Review of the European Union’s Eastern Policy autorstwa prof. Dariusza Milczarka, pracownicy CE przygotowali następujące rozdziały do powyższego dzieła:

- prof. Bogdan Góralczyk: Preface oraz The Crises of 2008 and 2014 and the New Role of the European Union on the Global Scene;

- dr hab. Wojciech Gagatek: The Economic and Financial Crisis in the Light of Theories of European Integration;

- dr Artur Adamczyk: The Mediterranean Region – Great Challenges for the European Union;

- dr Kamil Zajaczkowski: Economic Power of the European Union in the Age of Global Challenges.

 

            W ramach tematu dotyczącego roli i znaczenia UE jako uczestnika stosunków międzynarodowych prowadzono dodatkowe badania, których efektem były następujące publikacje:

- prof. Dariusz Milczarek i dr Kamil Zajączkowski przygotowali dwuczęściowy artykuł: Potęga i niemoc. Unia Europejska jako aktor w stosunkach międzynarodowych (części 1 i 2) („Studia Europejskie”).

- dr Kamil Zajączkowski opublikował dwa artkuły: The EU and the post-2015 Global Development Agenda (“Journal of European Court of Auditors”) oraz Rozwój i zmiany klimatu w polityce zewnętrznej UE na przykładzie Afryki („Rocznik Integracji Europejskiej”).

 

            Uzupełnieniem badań w tej dziedzinie były prace koncentrujące się na regionalnym wymiarze stosunków Unii Europejskiej ze światem zewnętrznym. Badania w tym zakresie prowadzili następujący pracownicy:

- Prof. Bogdan Góralczyk kontynuował prowadzone w poprzednich latach badania nad relacjami UE z Chinami, Turcją i Węgrami, w tym zwłaszcza nad przebiegiem procesów chińskiej transformacji oraz jej wpływem na sytuację globalną, a także nad międzynarodową rolą Turcji i Węgier. Efektem tych badań było przygotowanie, oprócz wspomnianych wyżej prac, kilkunastu publikacji, w tym m.in. dwóch rozdziałów w pracach zbiorowych: Wzrost znaczenia Azji Wschodniej na scenie globalnej w: Stosunki międzynarodowe. Teoria i praktyka (Warszawa 2015) oraz Poland and Turkey as Two Rising Powers in the International System w materiałach pokonferencyjnych: Proceedings of the Symposium on the 600th Year of Polish-Turkish Relations (Ankara 2015), także szeregu artykułów, w tym m.in.: New Chinese Foreign Policy Strategy (“Aspen Review. Central Europe”); ‘Wielcy Bracia’ (Rosja - Chiny) („ParaBellum - Niezależny Magazyn Strategiczny”); Powrót Kolosów/Return of the Giants („Ambasador”); Poland and Hungary after the 2008 Global Crisis (“Südosteuropa”); Further and Further Away from Brussels (“Aspen Review. Central Europe”).

            Na uwagę zasługują także pionierskie publikacje prof. Bogdana Góralczyka poświęcone ocenie i analizie stanu polskiej sinologii (w tym m.in. wizerunku Chin oraz badań nad Chinami w Polsce), obejmujące m.in. dwa rozdziały: Polish Sinology: Reflections on Individualized Trajectories w zbiorowej pracy pokonferencyjnej: Post-Communist Sinology in Transformation: Views from the Czech Republic, Mongolia, Poland, and Russia (Hong Kong 2015) oraz Szanghaj - pierwsza metropolia na globie w: Megamiasta przyszłości: szansa czy zagrożenie rozwoju (Warszawa 2015), jak też artykuł Polish Sinology - Reflection Paper (“Mongolian Journal of International Affairs”).

- Doc. Artur Adamczyk kontynuował prowadzone w poprzednich latach badania dotyczące polityki zagranicznej UE wobec regionów Morza Śródziemnego, Bałkanów i Europy Środkowej i Wschodniej. Badania były prowadzone zarówno w ujęciu holistycznym, czyli z perspektywy całej Unii Europejskiej, jak też w ujęciu fragmentarycznym, poprzez analizę polityk wybranych państw członkowskich UE. Efektem badań było przygotowanie, oprócz prac wspomnianych wyżej, rozdziału Turkey - A Rising Power Between Europe and Asia w przytaczanej pracy zbiorowej: Facing the Challenges in the European Union. Re-thinking EU Education and Research for Smart and Inclusive Growth (EuInteg). Doc. Adamczyk kontynuował także prace nad przygotowaniem swojej habilitacji.

- Dr Kamil Zajączkowski kontynuował prowadzone w poprzednich latach badania nad relacjami UE z krajami rozwijającymi się, w tym zwłaszcza z Afryką Subsaharyjską. Badania te obejmowały kompleksową analizę pozycji i roli Unii Europejskie we współczesnym świecie w wymiarze politycznym i gospodarczym, ze szczególnym uwzględnieniem słabości polityki zagranicznej UE. Rezultatem badań było opublikowanie, oprócz wspomnianych wyżej prac, rozdziału Economic Relations between the European Union and Sub-Saharan Africa w przytaczanej pracy zbiorowej: Facing the Challenges in the European Union. Re-thinking EU Education and Research for Smart and Inclusive Growth (EuInteg). Dr Zajączkowski finalizował ponadto prace nad przygotowaniem swojej habilitacji.

 

            Dodatkowym efektem badań prowadzonych przez wspomnianych wyżej pracowników CE była organizacja szeregu konferencji i seminariów naukowych oraz przygotowanie kolejnych publikacji.

 

1.2. Kolejny obszar prowadzonych w Centrum Europejskim UW badań obejmował różnorodne zagadnienia o charakterze prawnym i politycznym.

 

- Prof. Wojciech Sadurski kontynuował prowadzone w poprzednich latach badania nad koncepcją „rozumu publicznego” jako źródle legitymizacji państwa i prawa w demokracji liberalnej, a także nad zastosowaniem tej koncepcji w odniesieniu do instytucji ponadnarodowych, takich jak UE i Europejski Trybunał Praw Człowieka. Prowadził też badania nad ideą i praktyką obywatelstwa europejskiego oraz studia porównawcze nad amerykańskim i europejskim sądownictwem konstytucyjnym. Rezultatami tych badań były trzy rozdziały w pracach zbiorowych: Obywatelstwo europejskie a legitymacja demokratyczna Unii Europejskiej w: Ochrona praw obywatelek i obywateli Unii Europejskiej (Warszawa 2015); Rescue Package for Fundamental Rights w: Gebändigte Macht: Varfassung im europäischen Nationalstaat (Baden-Baden 2015) oraz Constitutional Review in Europe and in the United States: Influences, Paradoxes, and Convergence w: The American Exceptionalism Revisited (Rome 2015), a także trzy artykuły w prestiżowych periodykach naukowych: Supranational Public Reason: On Legitimacy of Supranational Norm-Producing Authorities (“Global Constitutionalism”); A Response to Daniel Smilov and Michael Hein (“Southeastern Europe”) oraz Freedom of Religion versus Humane Treatment of Animals: Polish Constitutional Tribunal’s Judgment on Permissibility of Religious Slaughter (“European Constitutional Law Review”) przygotowany razem z Aleksandrą Gliszczyńską-Grabias.

- Prof. Władysław Czapliński kontynuował prowadzone w poprzednich latach badania nad problematyką odpowiedzialności międzynarodowej za naruszenia prawa przez państwa i organizacje międzynarodowe. Dotyczyło to zwłaszcza kwestii zgodności z prawem międzynarodowym zmian terytorialnych pomiędzy państwami i legalności secesji. Efektem tych badań była publikacja dwóch rozdziałów: Samostanowienie-secesja-uznanie (Uwagi na tle inkorporacji Krymu do Federacji Rosyjskiej) w: Państwo i terytorium w prawie międzynarodowym (Warszawa 2015), a także Immunitet wysokich przedstawicieli państwa w orzecznictwie MTS w: Ewolucja immunitetów mających swe źródło w prawie międzynarodowym (Łódź 2014).

- Dr hab. Wojciech Gagatek kontynuował prowadzone w poprzednich latach badania dotyczące systemu partyjnego na poziomie europejskim, w tym zwłaszcza roli tzw. europartii w wyborach do Parlamentu Europejskiego i w jego funkcjonowaniu. Rozpoczął również nowe projekty badawcze, poświęcone m.in. teoretycznym wyjaśnieniom genezy, przebiegu i konsekwencji kryzysu ekonomiczno-finansowego w UE. Efektem tych prac było opublikowanie wspomnianego rozdziału The Economic and Financial Crisis in the Light of Theories of European Integration w: European Union on the Global Scene: United or Irrelevant?. Przygotowywał także książkę Oblicza demokracji. Partie i systemy partyjne w ujęciu Petera Maira oraz pracę nt. roli tzw. nawigatorów wyborczych w różnych wyborach w Polsce, które to publikacje powinny ukazać się w 2016 r.

- Dr hab. Marcin Olszak kontynuował prowadzone w poprzednich latach badania nad zagadnieniem prawa rynku finansowego. Koncentrowały się one na analizie zmian zachodzących w architekturze instytucjonalnej i regulacyjnej rynku finansowego w UE oraz ich wpływu na regulację rynku finansowego w Polsce. Rezultatem badań było przygotowanie rozdziału Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej wobec wyzwań regulacyjnych systemu finansowego w Unii Europejskiej w: Państwo, gospodarka, prawo. Księga dedykowana Profesorowi Cezaremu Kosikowskiemu… (Białystok 2015), a także przygotowanie dwóch kolejnych rozdziałów: Wydawanie przez Komisję Nadzoru Finansowego wytycznych dotyczących sektora ubezpieczeniowego jako przykład zintegrowanego podejścia do wykonywania nadzoru nad rynkiem finansowym oraz Zintegrowany nadzór finansowy a ryzyko instytucji finansowych w pracach zbiorowych, które ukażą się w 2016 r.

- Dr Patrycja Dąbrowska-Kłosińska w 2015 r. nie prowadziła wprawdzie badań naukowych ze względu na swój urlop macierzyński, ale doprowadziła do wydania dwóch publikacji będących rezultatem jej prac w latach poprzednich, obejmujących badania prawno-porównawcze odnoszące się do konsekwencji dla ochrony praw podstawowych jednostek regulacji prawnych z zakresu zdrowia publicznego i bio-bezpieczeństwa. Pierwsza tych publikacji to praca zbiorowa pod redakcją dr Dąbrowskiej-Kłosińskiej: Essays in Global Safety Governance: Challenges and Solutions (Warsaw 2015), w której zamieściła Introduction, a kolejna praca to rozdział The EU and Transnational Regulation of GMOs: From Bargaining Impasse to Experimentalist Cooperation? w: Extending Experimentalist Governance? The EU and Transnational Regulation (Oxford 2015).

 

            Dodatkowym efektem badań prowadzonych przez wspomnianych wyżej pracowników CE była organizacja szeregu konferencji i seminariów naukowych oraz przygotowanie kolejnych publikacji.

 

1.3. Ostatni obszar badań prowadzonych w Centrum Europejskim UW dotyczył szeroko rozumianej problematyki społeczno-gospodarczej i kulturowej.

 

- Prof. Paweł Kozłowski kontynuował prowadzone w poprzednich latach badania, rozwijając je i uzupełniając o problematykę związków idei i kultury intelektualnej z myślą ekonomiczną oraz wyborami dokonywanymi w ramach polityki gospodarczej. Skoncentrował się na analizie dorobku dwóch wybitnych ekonomistów polskich, zajmujących się ekonomią rozwoju Polski jako kraju znajdującego się poza centrum gospodarki światowej. Efekty badań przedstawione zostały w dwóch artykułach: Zdzisław Sadowski – nie tylko z powodu jubileuszu 90-lecia urodzin („Ekonomista”) i Czesław Bobrowski – osobowość i ekonomia („Nauka Polska”).

- Dr Agnieszka Chmielewska kontynuowała prowadzone w poprzednich latach badania nad zagadnieniem Wpływ przeszłości na przebieg procesów integracyjnych w Europie - kategorie ‘europejskość’ i ‘narodowość’ w kulturze polskiej – wyobraźnia społeczna II Rzeczpospolitej”. W ramach tych badań szczególna uwaga została poświęcona rekonstrukcji poglądów i dyskusji na temat narodowego charakteru wybranych propozycji artystycznych w oparciu o kwerendy prasowe. Efektem tych badań było przygotowanie rozdziału Tożsamość narodowa i sztuka: koncepcje ‘kulturalistyczne’ a realia II Rzeczypospolitej w: Poszukiwanie tożsamości kulturowej w Europie Środkowo-Wschodniej 1919-2014 (Toruń 2015). Dr Chmielewska prowadziła także prace nad finalizacją swojej rozprawy habilitacyjnej.

- Dr Przemysław Dubel kontynuował prowadzone w poprzednich latach badania dotyczące wpływu funduszy unijnych na rozwój regionów oraz barier w ich wykorzystywaniu, które to badania powiązane były m.in. z realizacją projektu „Zmiana myślenia kluczem do integracji społecznej” w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego. Efektem tych prac było przygotowanie, oprócz prac wspomnianych wyżej, dwóch artykułów do „Studiów Europejskich”: Od euroregionu do europejskiej współpracy terytorialnej oraz Projekt innowacyjny Wellbox w świetle funkcjonowania polskiego rynku pracy. Dr Dubel kontynuował także prace nad przygotowaniem swojej habilitacji.

            - Dr Mirella Kurkowska zajmowała się badaniem nad wizerunkiem wolnomularstwa w kinematografii europejskiej i amerykańskiej od czasów filmu niemego po produkcje najnowsze. Punktem wyjścia do tych badań była analiza pionierskiej pracy Piotra Cegielskiego Filmowcy w fartuszkach. Masoneria na ekranie, wykazującej m.in. proces wcielania masońskich stereotypów do repertuaru filmowego. Rezultatem prac było przygotowanie wspólnie z Jarosławem Kurkowskim artykułu Obraz wolnomularstwa w kinematografii – uwagi wstępne („Hermaion”, tom pt. Wolnomularstwo w kulturze).

            - Mgr Dorota Jurkiewicz-Eckert kontynuowała prowadzone w poprzednich latach badania w dwóch obszarach: „Rozwój polityki kulturalnej UE w świetle Europejskiej Agendy dla Kultury” oraz „Rola kultury w budowaniu pozytywnego wizerunku Polski w świecie”. W ramach pierwszego obszaru analizowano m.in. zmianę paradygmatu polityki kulturalnej UE w świetle Europejskiej Agendy dla Kultury, natomiast drugi obszar zajmował się analizą polskiej dyplomacji kulturalnej w kontekście budowania ‘Marki Polska’ w świecie. Rezultatem tych badań było opublikowanie, oprócz wspomnianego rozdziału Rebranding Poland Through Culture. Polish Cultural Diplomacy Towards Asia w: Poland in the European Union – ambitions and possibilities, dwóch artykułów: Od Traktatu O Unii Europejskiej do Europejskiej Agendy dla Kultury – narodziny i rozwój polityki kulturalnej UE („Studia Europejskie”) oraz The Polska Brand as Challenge for Polish Cultural Diplomacy. Old Determinants. New Strategies, (“Yearbook of Polish European Studies”). Mgr Jurkiewicz-Eckert przygotowuje ponadto swoją rozprawę doktorską.

 

            Dodatkowym efektem badań prowadzonych przez wspomnianych wyżej pracowników CE była organizacja szeregu konferencji i seminariów naukowych oraz przygotowanie kolejnych publikacji.

©® Centrum Europejskie UW, 02-653 Warszawa, Al. Niepodległości 22, tel. 022 553 33 01