Centrum Europejskie Uniwersytetu WarszawskiegoGodło Polski

Europeistyka

Badania i projekty / Granty i projekty – terminarz

7 konkurs Polsko-Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki

2012-09-05

Szanowni Państwo,

We wrześniu 2012 r. ogłoszony zostanie  7 konkurs Polsko-Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki. Składanie wniosków będzie wówczas możliwe do 15 listopada 2012r. PNFN umożliwi badania danych obszarów historycznych i społeczno-naukowych w ramach opisanego tematu. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na zmianę norm i wartości po 1989 r. 

Polsko-Niemiecka Fundacja na rzecz Nauki (PNFN) popiera naukę oraz porozumienie między narodami w oparciu o współpracę pomiędzy studentami, naukowcami i badaczami obydwu krajów. Zgodnie z założeniami Fundacja przyznaje dotacje na przedsięwzięcia przeprowadzane w ramach współpracy dwustronnej pomiędzy szkołami wyższymi lub innymi instytucjami naukowymi.

PNFN skupia się w pierwszej kolejności na tematach dotyczących stosunków polsko-niemieckich.  Niemniej jednak, aspekty dotyczące innych krajów, względnie kultur mogą stanowić część finansowanych projektów. W wielu przypadkach sensowne wydaje się w szczególności uwzględnienie stosunków polsko-niemieckich w kontekście europejskim.

Tematy mogą odnosić się zarówno do współczesności jak i dotyczyć przeszłości. Priorytetowo traktowane będą projekty poruszające kwestie związane z fenomenami nowożytności.

Dla wniosków o dofinansowanie badań naukowych Fundacja wyznaczyła cztery priorytety tematyczne:

I. Transfer kultury i wiedzy
II. Wielojęzyczność
III. Procesy europeizacji

IV. Zmiana norm i wartości

Zachęcam do zapoznania się z zamieszczonym poniżej opisem priorytetów tematycznych:

Transfer kultury i wiedzy

 

Dla współczesnej nauki szczególnie interesującym wymiarem najnowszej historii Europy są transgraniczne kulturowe i społeczne procesy wymiany i separacji. Ze względu na warunki historyczno-geograficzne, w szczególności zaś na położenie w centrum Europy, Polska i Niemcy w sposób bardziej intensywny niż inne nacje europejskie były wystawione na wpływy z zewnątrz.

 

W historii nauki refleksja na temat warunków transferu wiedzy umożliwia również wgląd w cechy charakterystyczne narodowych kultur nauki i tworzące się cechy wspólne powstającej europejskiej przestrzeni naukowej. Cechy te należy badać na skrajnie różnych poziomach, na przykład odnośnie form i funkcji wiedzy, instytucjonalnego porządku nauk bądź mediów, wspierających przepływ wiedzy.


Na transfer kultury i wiedzy w znacznym stopniu wpływają ruchy migracyjne. Szczególnie w czasach wojen i dyktatur, na tradycyjne wzory migracyjne w postaci podróżujących artystów i uczonych nakładało się doświadczenie wygnania. Współcześnie, na kształt takich indywidualnych i kolektywnych biografii migracyjnych w istotnym stopniu oddziaływują skutki integracji europejskiej. Podjęte na szczeblu europejskim decyzje dotyczące zasadniczych kwestii przyspieszyły otwarcie narodowych rynków pracy dla obywateli innych państw europejskich. Do dalej idących pytań w ramach tego tematu należy zaliczyć również pytanie o wpływ danych trendów (które często jawią się przede wszystkim jako "drenaż mózgów") na rynki pracy w krajach imigracyjnych i emigracyjnych.

 

Wywodząca się pierwotnie z kontekstu francusko-niemieckiego dziedzina badań transferu kultury oferuje szczególnie w stosunkach polsko-niemieckich wiele tematów godnych zbadania. Znacząca rola przypada fenomenom literackim i językowym, lecz można zbadać również polityczny wymiar


transferu kultury. Szczególnie interesujące są zagadnienia dotyczące powszechnie dostrzeganych, mających z reguły podłoże historyczne, asymetrii pomiędzy Polską a Niemcami, względnie pomiędzy państwami zachodnio-, środkowo- i wschodnioeuropejskimi, rozpatrywane z nowej perspektywy.

II.   Wielojęzyczność

 

Znaczenie wielojęzyczności rośnie w tym samym stopniu, co umiędzynarodowienie wszystkich sfer współczesnego życia. Wynikające z danego zjawiska wyzwania dotyczą w równym stopniu jednostek co instytucji; rośnie również ich znaczenie jako istotnych zadań politycznych.


Zagadnienie założeń instytucjonalnych oraz kwestia konsekwencji wielojęzyczności tworzą szeroki obszar dla badań naukowych. Instytucje państwowe i prywatne w różnym stopniu i pod różnym kątem uprawiają politykę i promocję językową. Status i konkretne prawa mniejszości językowych mają bezpośrednie przełożenie na ich tożsamość grupową oraz stosunek do państwa (narodowego). Dla przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną kontakt z językową różnorodnością staje się istotnym elementem polityki personalnej oraz rozwoju pracowników.

 

PNFN poświęca szczególną uwagę wielojęzyczności w nauce. Napięcie pomiędzy dominacją, nie tylko w naukach przyrodniczych, języka angielskiego jako lingua franca a rolą języków narodowych, których znaczenie w niektórych dziedzinach jest aktualnie znacznie zagrożone, rodzi istotne naukowe pytania. Sposób myślenia i język są ze sobą ściśle powiązane, nie tylko w naukach humanistycznych i społecznych. To właśnie język używany w konkretnej dziedzinie sprawia, że badania naukowe i dydaktyka zyskują nowe, właściwe im określenia oraz wzory poznawcze i interpretacyjne. Dlatego wysoce interesujące są badania nad kształtowaniem się pracy naukowej pod wpływem języka i kultury, szczególnie jeśli umożliwiają wysnuwanie konkretnych wniosków dla badań naukowych i dydaktyki w praktyce. Tematem badań mogą być zarówno różnice jak i cechy wspólne w tworzeniu terminologii specjalistycznej, jak i powiązana z językiem specyfika interpretacji tekstów.

 
III.   Procesy europeizacji

 

Termin ten obejmuje kwestie związane z przyczynami, przebiegiem i oddziaływaniem integracji europejskiej. Integracja zaś odnosi się w pierwszej kolejności do fenomenów politycznych, prawnych, społecznych, ekonomicznych i kulturowych związanych bezpośrednio z rozwojem Unii Europejskiej. Rozpatrywaniu podlegają nie tylko cele tych procesów, lecz również odmienne oraz wspólne warunki ich powstania.

 

Terminu europeizacji nie należy rozumieć jako quasi ustawowego, prostolinijnego rozwoju w kierunku wspólnej przestrzeni prawnej, ekonomicznej, naukowej bądź kulturowej. Obejmuje on bowiem również pytania o europejskość, o pojawiające się opory w stosunku do europeizacji lub nawet o negatywną postać europeizacji. Projekty mające na celu głębsze zrozumienie obecnej sytuacji Europy zostaną potraktowane priorytetowo.

 

Wymienione dziedziny dają możliwość analizy podobieństw i różnic pomiędzy Niemcami a Polską, a także procesów wzajemnego oddziaływania (horyzontalnie pomiędzy państwami a innymi jednostkami na poziomie krajowym lub wertykalnie pomiędzy nimi a poziomem europejskim). Perspektywa ta może zostać poszerzona poprzez ujęcie przykładu Polski i Niemiec jako studium przypadku relacji pomiędzy krajami zachodniej i wschodniej Europy (względnie "starych" i "nowych" członków UE), przy czym , ze względu na szczególną sytuację podzielonych Niemiec do 1989/1990, niemożliwe jest dokonanie prostego podziału na wschód/zachód. Podobnie z perspektywy europeizacji można spojrzeć na zapoczątkowaną w roku 1989 w byłych państwach socjalistycznych rozprawę z przeszłością ukształtowaną wojną i totalitaryzmem porównując ją do odpowiednich dyskursów w Europie Zachodniej.

 

IV.    Zmiana norm i wartości

 

Na przestrzeni minionych dekad stosunki międzynarodowe i wewnątrzspołeczne zostały poddane gwałtownym przemianom. Zmiana norm i wartości nie dotyczy jednak jedynie krótkotrwałych przemian np. w normach prawnych, formach czy stylach życia. Ich przebieg oraz skutki stają się często zrozumiałe jedynie na tle długotrwałych procesów. To dotyczy np. norm rodzinnych, statusu prawnego kobiet i dzieci, dostępu do nauki i badań oraz prawa do współuczestnictwa w demokracji. Postulat sprawiedliwego podziału dóbr ekonomicznych i moralnych stał się powszechnie uznaną miarą dla ustrojów politycznych w równym stopniu, co przeforsowanie praw człowieka i praw obywatelskich, mimo że niekoniecznie są one wszędzie wprowadzane w życie.  Normy te bardzo szybko zakotwiczyły się w zbiorowej świadomości. Na zmianę norm i wartości w znacznym stopniu wpłynęła reformacja, epoka oświecenia, Rewolucja Francuska oraz Konwencja Praw Człowieka ONZ.

 

Trwające obecnie debaty na temat obowiązywania oraz wprowadzenia w życie tych podstawowych europejskich wartości i norm stawia przed naukowcami społecznymi oraz naukowcami posługującymi się metodami historycznymi szereg nowych wyzwań badawczych. Należą do nich m.in. zagadnienia dotyczące historycznych korzeni dzisiejszych norm bądź analiza możliwego wkładu badań społeczno-naukowych i politologicznych do relacji między wartościami. Spojrzenie na  Polskę i Niemcy oferuje szeroki obszar badawczy: w grę wchodzą np. badania sekularyzacji społeczeństw, znaczenia społeczeństwa obywatelskiego dla wolności politycznej i partycypacji społeczeństwa bądź postrzegania ról płci.

 

Dodatkowe informacje znajdują się na stronie: http://www.pnfn.pl/pl/547.php

 

Z wyrazami szacunku,

Maria Wiśniewska

 

Powrót do listy

©® Centrum Europejskie UW, 02-653 Warszawa, Al. Niepodległości 22, tel. 022 553 33 01