Centrum Europejskie Uniwersytetu WarszawskiegoGodło Polski

Europeistyka

Biblioteka / Nowości

 

 

 

opis...


NOWOSCI NA RYNKU WYDAWNICZYM W ZAKRESIE INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ 2015/2016:

Europejska Unia Energetyczna. Wybrane zagadnienia. red. nauk. Grażyna Wojtkowska-Łodej
Warszawa Szkoła Główna Handlowa 2016, ISBN: 978-83-8030-096-5, 92 s.

Niniejsza publikacja zawiera opracowania zaprezentowane podczas drugiego seminarium naukowego doktorantów Kolegium Gospodarki Światowej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, poświęconego europejskiej unii energetycznej i przyszłości polskiej energetyki. Spotkanie odbyło się 5 listopada 2015 roku, a główne zagadnienia poruszane podczas wystąpień i dyskusji dotyczyły istoty unii energetycznej oraz jej znaczenia w procesach gospodarczej integracji w Europie oraz rozwoju państw członkowskich.
Projekt unii energetycznej jest wyrazem potrzeby dalszego pogłębiania współpracy między państwami członkowskimi w obszarze gospodarowania energią. Jego założenia koncentrują się na działaniach we wzajemnie powiązanych ze sobą obszarach, takich jak: bezpieczeństwo energetyczne, solidarność i zaufanie, w pełni zintegrowany europejski rynek energii, efektywność energetyczna, dekarbonizacja gospodarki oraz badania naukowe, innowacje i konkurencyjność. W ramach funkcjonowania europejskiej unii energetycznej przewiduje się długofalowe działania mające na celu zmianę struktury wykorzystywanych nośników energii oraz stworzenie nowego ładu, sprzyjającego budowaniu gospodarki niskoemisyjnej. W przedstawionej monografii zaprezentowane zostały wyniki badań naukowych prowadzonych w ramach prac doktorskich. Dotyczą one wybranych zagadnień z zakresu unii energetycznej, w szczególności dotyczących zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego Unii Europejskiej (UE) i unijnego rynku gazu ziemnego, wykorzystywania odnawialnych źródeł energii oraz inwestycji infrastrukturalnych, z uwzględnieniem również polskiej perspektywy.

 

Stany Zjednoczone Ameryki Północnej w procesie budowy europejskiej autonomii strategicznej (1945-2001). Adam Krzymkowski
Warszawa ASPRA-JR 2016, ISBN: 978-83-7545-700-1, 218 s.

W niniejszej publikacji problem europejskiej autonomii strategicznej jest przedstawiony w szerokim kontekście międzynarodowym, jako część szerszego transatlantyckiego projektu. Przywódcy państw członkowskich Sojuszu Północnoatlantyckiego podczas szczytu brukselskiego w styczniu 1994 roku podkreślili, iż Europejska Tożsamość Bezpieczeństwa i Obrony wzmocni więzi transatlantyckie. Tak więc, europejska autonomia strategiczna dotyczy nie tylko problemów czysto wojskowych, ale także szerszych stosunków transatlantyckich. Może stanowić pewne spoiwo całej konstrukcji relacji między USA a ich europejskimi sojusznikami.

 

Europejska tożsamość i mit Europy w sztuce. Beata Klocek di Biasio
Toruń Wydawnictwo Adam Marszałek 2015, ISBN 978-83-8019-101-3, 205 s.

Praca niniejsza nie ma charakteru jedynie dokumentacyjno-monograficznego, jej punkt ciężkości polega na próbie ukazania polskiego malarstwa w XX wieku, inspirowanego mitem Europy, na tle sztuki europejskiej, która odwoływała się do tego antycznego tematu. Praca ta z konieczności ma charakter interdyscyplinarny, zawiera próby uogólnienia, nie tylko z zakresu historii sztuki, ale także z zakresu historii politycznej i społecznej Europy.

 

Siła państw w UE. Pozaformalne wyznaczniki siły państw w Radzie UE i Radzie Europejskiej.
Marcin Kleinowski
Toruń Wydawnictwo Adam Marszałek 2015, ISBN 978-83-8019-280-5, 299 s.

Zapisane w traktatach formalne normy regulujące przebieg procesu decyzyjnego w Radzie UE i Radzie Europejskiej tworzą jedynie szerokie ramy, w których państwa członkowskie wspólnie podejmują decyzję. Dlatego też analiza tego procesu oraz przyjmowanych decyzji nie może skupiać się wyłącznie na aspektach formalnoprawnych, ale musi uwzględniać także niepisane zasady procedowania, występujące w codziennej praktyce funkcjonowania instytucji Unii Europejskiej. Wywierają one bowiem znaczący wpływ na kształtowanie się siły państw członkowskich na forum Rady UE oraz Rady Europejskiej, a także na ostateczne wyniki procesu decyzyjnego.
Dowodząc, że decyzje w Radzie UE i Radzie Europejskiej podejmowane są przede wszystkim w drodze negocjacji, Autor stara się m.in. odpowiedzieć na pytania: Czym jest kultura kompromisu i w jaki sposób wpływa na zachowanie przedstawicieli państw członkowskich w procesie decyzyjnym? Jakie działania sprzyjają skutecznemu wykorzystaniu groźby weta do uzyskania ustępstw ze strony współdecydentów? W jaki sposób rotacyjna prezydencja może wykorzystywać pełnioną rolę oraz posiadane kompetencje do forsowania partykularnych interesów? Dlaczego samo istnienie mechanizmów "elastycznej" integracji wpływa na siłę państw w Radzie UE? W jaki sposób dzięki stosowaniu technik negocjacyjnych i budowaniu koalicji kraje członkowskie starają się kształtować swoją BATN-ę?
Niniejsza publikacja nie odnosi się do formalnych wyznaczników siły państw w Radzie UE i Radzie Europejskiej. Tej tematyce Autor poświęcił odrębną monografię, która również ukazała się nakładem Wydawnictwa Adam Marszałek.

 

Szwajcaria-Unia Europejska. Polityka integracyjna Konfederacji Szwajcarskiej. Stanisław Czesław Kozłowski
Toruń Wydawnictwo Adam Marszałek 2015, ISBN: 978-83-8019-210-2, 377 s.

W stosunkach Szwajcaria–UE od wielu lat trwa impas, głównie z powodu braku gotowości Szwajcarii do stworzenia postulowanych przez UE nowych mechanizmów w wymiarze instytucjonalnym, co stało się przeszkodą na drodze do nowych umów bilateralnych, a tym samym blokowało dostęp Szwajcarii do nowych sektorów rynku wewnętrznego. Drugi istotny powód impasu to kwestia realizacji umowy o swobodzie przepływu osób. Wynik referendum z lutego 2014 r. postawił tę kwestię w nowym świetle, tym bardziej że Szwajcaria, powołując się na jego wynik, wystąpiła w lipcu 2014 r. z formalnym wnioskiem renegocjacji wspomnianej umowy. Odrzucając wniosek, UE wskazała, że swoboda przepływu osób stanowi jeden z filarów unijnej polityki, a rynek wewnętrzny i jego cztery wolności są niepodzielne. Z prawnego punktu widzenia UE miałaby podstawy do wypowiedzenia umowy, co jednak prowadziłoby automatycznie do unieważnienia innych sześciu umów bilateralnych ze Szwajcarią (klauzula gilotynowa). Zrozumienie toczącej się obecnie debaty czy też rozpoznanie możliwych dróg wyjścia z impasu wymagają retrospektywnego spojrzenia na rozwój relacji Szwajcarii i Unii Europejskiej oraz uświadomienia wyjątkowo znaczącego wpływu czynników wewnętrznych, w tym szwajcarskich zasad demokracji bezpośredniej, federalizmu i neutralności. Przybliżenie całokształtu tej problematyki to cel przyświecający niniejszej książce. W stosunkach Szwajcaria–UE od wielu lat trwa impas, głównie z powodu braku gotowości Szwajcarii do stworzenia postulowanych przez UE nowych mechanizmów w wymiarze instytucjonalnym, co stało się przeszkodą na drodze do nowych umów bilateralnych, a tym samym blokowało dostęp Szwajcarii do nowych sektorów rynku wewnętrznego. Drugi istotny powód impasu to kwestia realizacji umowy o swobodzie przepływu osób. Wynik referendum z lutego 2014 r. postawił tę kwestię w nowym świetle, tym bardziej że Szwajcaria, powołując się na jego wynik, wystąpiła w lipcu 2014 r. z formalnym wnioskiem renegocjacji wspomnianej umowy. Odrzucając wniosek, UE wskazała, że swoboda przepływu osób stanowi jeden z filarów unijnej polityki, a rynek wewnętrzny i jego cztery wolności są niepodzielne. Z prawnego punktu widzenia UE miałaby podstawy do wypowiedzenia umowy, co jednak prowadziłoby automatycznie do unieważnienia innych sześciu umów bilateralnych ze Szwajcarią (klauzula gilotynowa). Zrozumienie toczącej się obecnie debaty czy też rozpoznanie możliwych dróg wyjścia z impasu wymagają retrospektywnego spojrzenia na rozwój relacji Szwajcarii i Unii Europejskiej oraz uświadomienia wyjątkowo znaczącego wpływu czynników wewnętrznych, w tym szwajcarskich zasad demokracji bezpośredniej, federalizmu i neutralności. Przybliżenie całokształtu tej problematyki to cel przyświecający niniejszej książce.


W bibliotece:

Region Azji i Pacyfiku w latach 1985-2015. Ciągłość i zmiana w regionalnym systemie międzynarodowym. red. nauk. Aleksandra Jarczewska, Jakub Zajączkowski
Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar 2016, ISBN 978-83-7383-795-9, 692 s.

Jeszcze kilkadziesiąt, a nawet kilkanaście lat temu wąska grupa uczonych, specjalistów i ekspertów zajmujących się regionem Azji i Pacyfiku, uchodziła za dobrze przygotowanych hobbystów, zajmujących się czymś mało istotnym i jakże odległym, a przez to mało praktycznie doniosłym i co najwyżej kulturowo intrygującym. Dziś się okazało, że rola tego regionu świata jest pierwszoplanowa, a państwa takie jak Chiny, Japonia, Korea i inne są najważniejszymi graczami na globalnej scenie ekonomicznej i politycznej. Tym samym stało się oczywiste, że owi specjaliści byli wizjonerami potrafiącymi - choćby częściowo - przewidzieć rozwój współczesnego świata i "przesuwanie akcentów" z Zachodu na Wschód. Szczęśliwie, podąża za nimi cała rzesza młodszych badaczy i ekspertów, których łączy prezentowany tu tom.


dr hab. Kamil Zeidler, prof. UG
Centrum Studiów Azji Wschodniej Uniwersytetu Gdańskiego

- fragment recenzji



Azja i Pacyfik stanowią największy na świecie region wyróżniany w stosunkach międzynarodowych. Zakres pojęciowy tego obszaru jest znacznie szerszy niż jego wymiar geograficzny, jako że region ten jest konstrukcją polityczno-kulturową, obejmującą dwa pojęcia, tzn. Azję i Pacyfik. Niezależnie od tego, że w jego skład
wchodzą państwa o różnej tradycji, kulturze, historii oraz poziomie rozwoju, to od lat siedemdziesiątych XX wieku zaczęto wyodrębniać obszar Pacyfiku (zwanego też Wspólnotą Pacyfiku) jako region w stosunkach międzynarodowych. Na tym terenie ujawniły się bowiem liczne podobieństwa i komplementarne uwarunkowania,
służące kształtowaniu się wspólnoty. U progu XXI wieku doszło natomiast do wyłonienia się regionu Azji i Pacyfiku jako głównego obszaru stosunków międzynarodowych. Przesądzają o tym zarówno strategie wielkich mocarstw wobec tego regionu, jak i zachodzące tam procesy integracyjne.

- fragment Wstępu

 

Regulacje hiszpańskie na tle obowiązujących przepisów międzynarodowego i europejskiego prawa lotniczego. Kaczyńska Sylwia, Konert Anna, Łukacz Katarzyna
Warszawa, Dom Wydawniczy ELIPSA 2016, ISBN:  978-83-640-549-7, 152 s.

Wybór tematyki jak i poszczególnych zagadnień jest podyktowany obszarem zainteresowań autorek publikacji oraz subiektywnym uznaniem wybranych zagadnień za najbardziej interesujące. Dokonując wyboru jedynie wybranych aspektów lotniczego prawa hiszpańskiego, zdając sobie jednocześnie sprawę z ogromnego zakresu zagadnień w obszarze prawa lotniczego, autorki miały na celu przedstawienie najciekawszych według ich odczucia zagadnień, które jednocześnie często stanowią przedmiot żywej dyskusji i kontrowercji, jak na przykład kwestia odpowiedzialności cywlinej przewoźnika lotniczego. Publikacja jest wstępem do dalszych rozważań i pogłębionej dyskusji w zakresie podniesionych zagadnień, ale także może być - poprzez ogólne odesłania - przyczynkiem do rozważań w obszarach niepodjętych przez autorki.

 

UNIA EUROPEJSKA-CHINY. DZIŚ I W PRZYSZŁOŚCI” red. Józef M. Fiszer
Warszawa 2014, Instytut Studiów Politycznych PAN, ISBN: 978-83-64091-27-8, 416 str.

Spektakularne sukcesy gospodarcze Chińskiej Republiki Ludowej budzą z jednej strony podziw, a z drugiej strony obawy, zwłaszcza wśród dotychczasowych mocarstw, na czele ze Stanami Zjednoczonymi. Rodzą także wiele pytań dotyczących przyszłości Chin oraz ich roli w nowym ładzie międzynarodowym. Nie są też obojętne dla Europy i Unii Europejskiej, przemawiającej w jej imieniu na arenie międzynarodowej, a także dla Polski, aspirującej do roli mocarstwa regionalnego oraz ważnego członka NATO. Polska pragnie również odgrywać ważną rolę w powstającym nowym wielobiegunowym i wielocywilizacyjnym porządku światowym. W związku z tym musimy szukać odpowiedzi na pytania dotyczące dokonującej się obecnie rekonfiguracji sceny globalnej, jej przyszłego kształtu oraz roli Chin, Stanów Zjednoczonych, Unii Europejskiej i Wspólnoty Atlantyckiej w nowym ładzie międzynarodowym, a także na pytania związane z przyszłością Polski, jej bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego.
Próba odpowiedzi na te pytania jest celem niniejszej książki, która stanowi efekt kilkuletnich badań naukowych pracowników Zakładu Europeistyki Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk oraz współpracujących z nim naukowców i ekspertów z innych ośrodków badawczych w Polsce. Szczególny nacisk został położony na ukazanie obecnych stosunków między Unią Europejską a Chinami oraz ich perspektyw. Główną tezą przyjętą przez autorów jest założenie, że Unia Europejska i Chiny stanowią specyficzne, odmienne podmioty współczesnych stosunków międzynarodowych, które jednak już dziś - obok Stanów Zjednoczonych - odgrywają główne role w budowie pozimnowojennego porządku międzynarodowego. Przyjęto ponadto hipotezę roboczą, że ów nowy ład międzynarodowy będzie ładem wielobiegunowym, a jedne z głównych ról w tym systemie będą odgrywały Chiny i Unia Europejska. Autorzy ukazują, że Chiny i Unia Europejska już obecnie, mimo kryzysu gospodarczego, bezpośrednio lub pośrednio wpływają na światową gospodarkę, a tym samym rośnie ich znaczenie polityczne oraz rola na arenie międzynarodowej.

Prof. dr hab. Józef M. Fiszer

 

W POSZUKIWANIU GEOEKONOMII W EUROPIE” Tomasz Grzegorz Grosse
Warszawa 2014, Instytut Studiów Politycznych  PAN, ISBN 978-83-64091-23-0, 395 str.

Autor książki poszukuje geoekonomii w procesach integracji europejskiej. Geoekonomia może być traktowana jako dziedzina wiedzy, która łączy geopolitykę z ekonomią. Na kartach tej pracy jest rozumiana przede wszystkim jako polityka mająca osiągać cele geostrategiczne przy wykorzystywaniu instrumentów ekonomicznych. Rywalizacja geopolityczna jest prowadzona na wielu polach, a jednym z nich jest właśnie gospodarka. Dotyczy to zwłaszcza Europy, która w procesie integracji kładzie nacisk właśnie na sferę gospodarki a jednocześnie zdaje się przywiązywać znacznie mniejszą wagę do tradycyjnych form konfrontacji geopolitycznej, np. militarnej. Czy jednak sięga po instrumenty geoekonomii? Czy polityki gospodarcze Unii Europejskiej zastąpiły tradycyjne obszary konkurencji geostrategicznej między państwami europejskimi? Czy mają one znaczenie dla rywalizacji geopolitycznej w skali regionalnej i na świecie? A może jest to słabość Europy w stosunku do jej największych rywali?

 

MIĘKKA SIŁA  I DYPLOMACJA PUBLICZNA POLSKI” Beata Ociepka
Warszawa 2013, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, ISBN 978-83-7383-664-8, 232 str.

Miękka siła i dyplomacja publiczna Polski  to publikacja poświęcona wykorzystaniu niematerialnych zasobów państwa w stosunkach międzynarodowych. Dyskusję nad miękką siłą zapoczątkował Joseph Samuel Nye, który spopularyzował to pojęcie na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Autorka niniejszej publikacji opisuje problem  na przykładzie Polski, która bardzo aktywnie wykorzystuje swoje zasoby miękkiej siły co najmniej od połowy lat dziewięćdziesiątych. Podobnie czynią inne państwa, zwłaszcza kraje małe i średnie.
Książka Profesor Beaty Ociepki jest pierwszą w naszym kraju próbą opisania mariażu soft power z dyplomacją publiczną. Jest to o tyle ważne, że Polska należy do grupy krajów mających nie tylko interesy, lecz także ambicje – jest krajem aktywnym, chcącym zmieniać swe otoczenie. Realizacji jej ambicji może  pomóc dyplomacja publiczna i soft power. Pod warunkiem wszakże, umiejętnego wykorzystania potencjału jakie obie niosą. Praca Beaty Ociepki jest z tego punktu widzenia niesłychanie potrzebna.

z recenzji prof. dr. hab. Romana Kuźniara

 

CYWILIZACJA EUROPEJSKA. RÓŻNORODNOĆ I PODZIAŁY” tom III red. Maciej Koźmiński
Kraków 2014, UNIVERSITAS, ISBN 978-83-242-2375-6, 554 str.

 


Dziesięć lat temu ukazał się pierwszy tom Cywilizacji europejskiej, rok później – drugie, rozszerzone wydanie pierwszego. Tom drugi ukazał się dopiero w 2010 r. U źródeł projektu były potrzeby dydaktyczne i względy poznawcze. O tym, że udało się zachować harmonię obu motywów świadczy lista autorów i dobór tematów. Opinia ta w kolejnych latach znalazła potwierdzenie w oczach dydaktyków, skoro dzieło figuruje wśród lektur obowiązkowych i zalecanych kilkunastu uczelni polskich i co najmniej trzech środkowoeuropejskich. Jej walory poznawcze potwierdzają opinie uczonych, którzy po jeden z dwóch tomów sięgnęli. Tom trzeci zawiera rozwinięcie wątków wcześniej podjętych lub tylko ledwie zasygnalizowanych, a zarazem wprowadza nowe tematy i ujęcia. W tomie pierwszym chodziło o dostrzeżenie ciągłości i podobieństw, źródeł i inspiracji w dziejach kontynentu, w drugim – o wzbogacenie i strukturalizację problemową. Tom obecnie oddawany do rąk Czytelników nawiązuje bezpośrednio do różnic i podziałów, które należy dostrzegać i uwzględniać w badaniach i dydaktyce uniwersyteckiej, ku refleksji – poznawczej, humanistycznej, obywatelskiej. Dobrym przykładem może być problem globalizacji. Nie wątpię, że tendencje globalizacyjne – w znacznej mierze nieuchronne – zasługują na stałą, baczną uwagę, aby nie prowadziły na manowce jałowej homogenizacji. (prof. dr hab. Maciej Koźmiński)


POLITYKA REGIONALNA UNII EUROPEJSKIEJ A ROZWÓJ POLSKICH REGIONÓW – STUDIUM PRZYPADKU” Waldemar Sługocki, Zielona Góra 2013, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego,
ISBN 978-83-7842-062-0, 395 str.

Przedmiotem analizy podjętej w pracy jest polityka regionalna Unii Europejskiej realizowana w Polsce w latach 2004-2006. Ze względu na zakres, złożoność oraz różnorodność analizowanego materiału badawczego w pracy zwrócono uwagę na doświadczenia państw europejskich mające wpływ na proces kształtowania się polityki regionalnej. Ukazując jednocześnie przesłanki leżące u podstaw jej ewolucji w kolejno następujących po sobie wieloletnich perspektywach finansowych, zwracając przy tym uwagę na jej skalę oraz spektrum oddziaływania. Jednakże zasadniczym nurtem prowadzonej analizy jest polityka regionalna w Polsce, od przesłanek determinujących jej powstanie, po pierwsze doświadczenia wynikające z jej realizacji. W tym kontekście określono główny cel badawczy pracy, którym jest ukazanie oddziaływania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności Unii Europejskiej na polskie regiony, ze szczególnym uwzględnieniem województw przygranicznych położonych w zachodniej części kraju. Złożoność, ale także wielowątkowość polityki regionalnej realizowanej w regionach państw członkowskich Unii Europejskiej oraz jej kształtowanie się i realizacja w perspektywie finansowej 2004-2006 w Polsce wymaga usystematyzowania problematyki, a także syntezy analizowanego obszaru badawczego. W pracy wskazano czynniki wpływające na tworzenie oraz rozwój polityki regionalnej w kontekście zachodzących procesów integracyjnych na kontynencie europejskim. Zobrazowano ewolucję polityki europejskiej - od jej genezy po realizację w latach 2000-2006, koncentrując szczególną uwagę na źródłach i przesłankach jej rozwoju w Polsce, podkreślając przy tym udział zarówno programu Phare, jak i instrumentów przedakcesyjnych w kształtowaniu polityki regionalnej, zarówno w wymiarze interregionalnym, jak i intraregionalnym, w tym przede wszystkim w latach 2004-2006, ponieważ właśnie w tym horyzoncie czasu po raz pierwszy w kraju przystąpiono do programowania, a w konsekwencji - realizacji polityki regionalnej w Polsce przy zaangażowaniu funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności Unii Europejskiej. Zbadano również skalę oraz zakres oddziaływania transferowanych środków na społeczno-gospodarczy rozwój poszczególnych regionów oraz całego obszaru kraju. Ukazano przy tym podstawowe parametry dotyczące liczby, wartości oraz zakresu realizowanych projektów w ramach poszczególnych programów operacyjnych, w tym w przekroju wojewódzkim, szczególnie koncentrując uwagę na województwach dolnośląskim, lubuskim i zachodniopomorskim.
Na potrzeby prowadzonych badań sformułowano cztery główne tezy badawcze.
Po pierwsze, polityka regionalna Wspólnot Europejskich, przechodząc przeobrażenia wraz z postępem procesu integracji europejskiej, stała się ważnym czynnikiem zapobiegającym pojawianiu się coraz większych dysproporcji w rozwoju społeczno-gospodarczym regionów i krajów państw członkowskich.
Po drugie, Polska w roku 1989 rozpoczęła proces przemian politycznych, społecznych i gospodarczych, podejmując wysiłki na rzecz integracji europejskiej, korzystając przy tym z programu bezzwrotnej pomocy Phare, a następnie programów przedakcesyjnych, które pozwalały jednocześnie na sukcesywne zdobywanie doświadczeń umożliwiających przygotowanie się do członkostwa w Unii Europejskiej, a tym samym korzystanie z interwencji finansowej w ramach polityki regionalnej.
Po trzecie, opracowano i przyjęto dokumenty strategiczne, na podstawie których przygotowano Narodowy Plan Rozwoju 2004-2006 oraz programy operacyjne służące wskazaniu celów, priorytetów i działań umożliwiających precyzyjne zaadresowanie interwencji europejskiej, determinujących społeczno-gospodarczy rozwój kraju.
Po czwarte, realizacja projektów w ramach siedmiu programów operacyjnych przyczyniła się do pozytywnego oddziaływania interwencji europejskiej na społeczno-gospodarczą sytuację regionów i kraju, w tym zachodniego pasa przygranicznego, a także zbudowania układu instytucjonalnego oraz zdobycia doświadczeń służących realizacji kolejnych perspektyw polityki regionalnej w Polsce.


„Prawo UE i porządek konstytucyjny państw członkowskich. Problem konkurencji i wzajemnych relacji” red. nauk.: D. E. Harasimiuk, M. Olszówka, A. Zinkiewicz, Warszawa, Oficyna Wydawnicza Uczelni Łazarskiego, 2014, ISBN 978-83-64054-17-4, 149 s.

 

Z recenzji wydawniczej Prof. dr hab. Marii Kruk-Jarosz:
"Zaletą recenzowanej monografii jest (...) rzetelna analiza bardzo konkretnych zjawisk, głównie z zakresu orzecznictwa sądów konstytucyjnych i Trybunału Sprawiedliwości UE, wkraczającym w sferę relacji między prawem europejskim a prawem krajowym (głównie konstytucyjnym) państw członkowskich UE.
(...) podejście, rekonstruujące relacje między prawem europejskim (prawem Unii) a prawem krajowym państw członowskich na podstawie orzecznictwa obu "szczebli" sądownictwa (krajowego konstytucyjnego i europejskiego), dotyczącego zarówno poszczególnych spraw, jak i wypowiedzi orzeczniczych o kompetencjach danych sądów, decyduje o szczególnej wartości tej pracy, ukazującej problem głównie przez pryzmat orzecznictwa. W ten sposób, nawet jeśli książka nie stanowi fajerwerku nowości doktrynalnej, jest niezwykle cennym poznawczo przyczynkiem do analizy w zakresie wciąż powtarzającego się dylematu stosunków między konstytucją "narodową" a prawem Unii. Poszukującym - co ważne - przyczyn, objawów i skutków tego problemu.
Warto też podkreślić, że zespół autorski monografii jest generalnie młody i obejmuje także studentów prawa. Tym bardziej trafny był wybór podejścia metodologicznego do omawianych zagadnień, preferujący ukazanie głównego problemu poprzez rzetelną analizę orzecznictwa."

 

„Teorie i podejścia badawcze w nauce o stosunkach międzynarodowych” red. nauk.: Ryszard Zięba, Stanisław Bieleń,  Justyna Zając, Warszawa, Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW,  2015, ISBN 978-83-63183-76-9, 289 s.

„Nauka o stosunkach międzynarodowych, choć nie jest w Polsce dyscypliną młodą, wciąż boryka się z problemem zbyt słabego rozwoju refleksji  teoretycznej. Przedkładana do rąk czytelników książka stanowi próbę zaprezentowania wybranych, ale bardzo szybko rozwijających się w krajach anglosaskich nowych teorii i podejść badawczych w nauce o stosunkach międzynarodowych. Dostarcza nowej, skondensowanej, niemal podręcznikowej wiedzy o tym, co w teorii jest obecnie ważne, inspirujące, a także dyskusyjne”.

Ze Wstępu.

 

„Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe wobec wyzwań współczesnego świata” red. nauk.: Waldemar Kitler, Maciej Marszałek, Warszawa, Akademia Obrony Narodowej, 2014, ISBN 978-83-7523-324-7, 537 s.

To zwarte opracowanie badawcze z dziedziny nauk o bezpieczeństwie, w którym zaprezentowane treści i wyrażone poglądy stanowią ujęcie dociekań Młodych Naukowców. Zaprezentowany w publikacji zbiór artykułów w sposób interesujący, konstruktywny a zarazem logiczny wyjaśnia sposoby postrzegania problemów współczesnego świata i próby ich rozwiązania. Monografia poprzez zawarte w niej treści uwzględnia konieczność wielowymiarowego i kompleksowego podejścia do badania bezpieczeństwa od aspektów bezpieczeństwa państw, regionów, organizacji, po wyzwania globalne.

 

„Parlamenty narodowe wobec zasady pomocniczości w świetle prawa i praktyki Unii Europejskiej”
Warszawa, Wydawnictwo Sejmowe, 2015, ISBN 978-83-7666-362-3, 135 s.

Rzadko się zdarza, że książki napisane przez prawników mogą służyć rozpoznaniu współczesnych mechanizmów politycznych. Większość z nich ogranicza się do opisywania przepisów i instytucji. Do wyjątków należą prace krytyczne, w których autorzy gotowi są poddawać własnemu osądowi prawo i praktykę.
W europeistyce dominują publikacje bezkrytyczne wobec unijnych instytucji. Jeśli rekomenduję książkę prof. Cezarego Mika, to dlatego, że stanowi chlubny wyjątek. Praca napisana wraz z Konradem Kuszelem i Mateuszem Zredą „Parlamenty narodowe wobec zasady pomocniczości w świetle prawa i praktyki Unii Europejskiej” (Wydawnictwo Sejmowe 2015) dotyczy kwestii rzutującej na jakość prawa i sferę naszej wolności.
Rys historyczny
 We współczesnej dobie zasada pomocniczości zdobywa coraz większe znaczenie. Została sformułowana w nauczaniu społecznym Kościoła na przełomie XIX i XX w. W największym skrócie wymaga ona, żeby decyzje podejmowane były przez ten szczebel władzy, który znajduje się najbliżej danej sprawy, centrum ma przejmować zadania tylko wtedy, gdy struktury niższego rzędu same nie są w stanie temu sprostać. W tamtej epoce zasada pomocniczości była zwrócona przeciw centralizmowi państw europejskich i wspierała prawa różnorodnych wspólnot, przede wszystkim rodzin i stowarzyszeń zawodowych, których prawa padały ofiarą rozrastania się władzy państwowej. Bez wątpienia był w tym wszystkim sentyment do ładu średniowiecznego z mnogością wspólnot i szczebli władzy. Co ciekawe, ten sentyment dziś odżywa. Jan Zielonka w książce „Koniec Unii Europejskiej” prognozuje, że w przyszłości Europa będzie przypominała wielopoziomowy układ władz bliższy wiekom średnim niż epoce nowożytnej.
 Po II wojnie światowej zasada pomocniczości weszła do prawa i praktyki państw europejskich. W Niemczech wspierała federalizm, prawa zrzeszeń gospodarczych i respektowanie praw rodziny w dziedzinie wychowania. W Polsce zasada pomocniczości była jedną z podstaw budowy samorządu terytorialnego po upadku komunizmu. Posługiwali się nią rzecznicy decentralizacji, nieżyjący już profesorowie Michał Kulesza i Jerzy Regulski.
Fikcja pomarańczowej kartki
 W latach dziewięćdziesiątych idea pomocniczości wkroczyła do prawa i praktyki Unii Europejskiej. Temu właśnie zagadnieniu poświęcona jest książka prof. Miki. Traktat z Maastricht nadał zasadzie pomocniczości rangę zasady ustrojowej. Prawie wszyscy obserwujący politykę unijną odnotowali, że z chwilą przyjęcia traktatu z Lizbony parlamenty narodowe uzyskały nowe uprawnienia. Wprowadzono je właśnie z myślą o tym, że będą strażnikami zasady pomocniczości. Euroentuzjaści zachwalali nowe rozwiązania jako dowód na demokratyczne otwarcie UE. Niektórzy z przesadą określali role parlamentów narodowych jako wirtualnego senatu UE. Przypomnijmy, że parlamenty mogą przyjąć negatywną opinię w sprawie projektów europejskich aktów prawnych. Jeśli co najmniej jedna trzecia z nich wskaże, że projekt nowego prawa unijnego narusza zasadę pomocniczości (żółta kartka), Komisja Europejska musi ponownie przeanalizować projekt. W wypadku gdy większość głosów przyznanych parlamentom narodowym stwierdza naruszenie tej zasady, możliwe jest nawet zablokowanie projektu (pomarańczowa kartka). Na pierwszy rzut oka temu rozwiązaniu nie można nic zarzucić. Jednak bliższa analiza ujawnia jego słabość i utrzymywanie się centralizmu europejskiego. Mik poddaje analizie samą treść zasady i pokazuje, że zawiera ona co najmniej dwa kryteria. Pierwsze, kryterium konieczności, według którego UE powinna działać tylko wtedy, gdy państwa członkowskie nie mogą podołać same konkretnemu zadaniu. To kryterium może powstrzymywać centralizm. Ale obok istnieje drugie kryterium, każące pytać, który ze szczebli władzy lepiej wykona dane zadanie. Jest ono tak elastyczne, że pozwala na nadużycia. Właściwie bez ograniczeń Komisja Europejska może dowodzić, że problem rozwiąże lepiej niż poszczególne państwa. W istocie nowe rozwiązania traktatowe nie powstrzymały europejskiego centralizmu. Nawet procedura żółtej kartki nie zablokowała projektów, które uderzyły w zasadę pomocniczości. W programie komisji Junckera znalazły się nawet te pomysły, które spotkały się z największą krytyką parlamentów narodowych, jak projekt rozporządzenia w sprawie ustanowienia prokuratury europejskiej. Pomarańczowa kartka nigdy nie została zastosowana.
Przeciw dekoracji
 Mik pokazuje słabą stronę praktyki europejskich instytucji, niejasność uzasadnień, brak wyraźnych kryteriów w orzeczeniach ETS, które mogłyby powstrzymywać centralizację i inflację prawa. Bardzo wartościowe są zawarte w książce zalecenia dla polskiego parlamentu, by na przykład bardziej konkretnie weryfikował projekty Komisji Europejskiej i przyglądał się szczególnie tym projektom, które przesuwają regulacje do aktów wykonawczych, czyli tam, gdzie nikt już nie kontroluje brukselskiej biurokracji.
 Na pierwszy rzut oka kwestie te wyglądają jak rozwiązania techniczne. Ale są one jednym ze sposobów przeciwdziałania złemu prawu, które zagraża wolności i ogranicza rozwój gospodarczy. Bardzo często skomplikowane przepisy dotyczą konkretnych interesów polskich przedsiębiorców i firm. Dlatego też nie wolno godzić się na to, by zasada pomocniczości była niewiele znaczącą dekoracją. Jeśli w przyszłości dojdzie do zmian traktatów, trzeba dać parlamentom narodowym silniejsze uprawnienia i moc blokowania złych decyzji. Teraz trzeba korzystać z zasady pomocniczości z większą determinacją i kompetencją.

 

„Europa. Burzliwy i potężny kontynent” Anthony Giddens. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, 2014, ISBN 978-83-01-17960-1, 262 s.

Anthony Giddens, najczęściej cytowany badacz społeczny i jeden z najbardziej znanych na świecie socjologów, zabiera głos w sprawie przyszłości Europy.
Jako zdeklarowany proeuropejczyk w czasach, które nazywa okresem wielkich możliwości, ale i wysokiego ryzyka, nawołuje do przemyślenia projektu Europa – nie tylko w kategoriach tożsamościowych, ekonomicznych, ale także środowiskowych.
W swojej najnowszej książce Giddens łączy socjologię z publicystyką, naukę ze społecznym zaangażowaniem. Analizuje strefę euro, politykę fiskalną, problemy na rynku pracy, zagrożenia dla modelu państwa opiekuńczego, ubóstwo i nierówności społeczne w państwach UE, starzenie się Europy połączone z nowymi falami migracji. To panorama Unii Europejskiej – zagrożeń, szans i wyzwań – w drugim dziesięcioleciu XXI wieku.

 

2016, październik


 

 

  

 

 

©® Centrum Europejskie UW, 02-653 Warszawa, Al. Niepodległości 22, tel. 022 553 33 01