Centrum Europejskie Uniwersytetu WarszawskiegoGodło Polski

Europeistyka

O Centrum / Aktywności CE

"Pseudouczeni, Zdrajcy, Bohaterowie"

2012-11-30

"Pseudouczeni, Zdrajcy, Bohaterowie". Wybrane aspekty Rassnpolitik na Podhalu 1939- 1945. Nowe materiały i ustalenia. Dr Mirella Kurkowska zapraszała...

30 grudnia 2012 r. w Centrum Europejskim odbyło się zorganizowane przez dr Mirellę Kurkowską spotkanie naukowe pt. Pseudouczeni, zdrajcy, bohaterowie. Wybrane aspekty „Rassenpolitik” na Podhalu 1939-1945. Nowe materiały i ustalenia. Wśród zaproszonych gości Centrum Europejskiego byli m.in. Justyna Łuczaj-Salej – reżyserka filmu Archiwum istnień i jego montażysta Bartosz Pietras, Wojciech Szatkowski – autor książki Goralenvolk. Historia zdrady i wydawcy tej publikacji Anna i Bartosz Namaczyńscy z firmy księgarsko-wydawniczej Kanon z Zakopanego, a także dr Paweł Komorowski, dr Jarosław Kurkowski i dr Zbigniew Tucholski – historycy z Polskiej Akademii Nauk.
Sesję rozpoczął referat dra Jarosława Kurkowskiego dotyczący okultystycznych korzeni nauki i polityki III Rzeszy z omówieniem najnowszej literatury i aktualnych polemik w niemieckojęzycznej historiografii i publicystyce.
Wojciech Szatkowski, autor wspomnianej już – świeżo opublikowanej i nagrodzonej poprzedniego dnia  na Targach Książki Historycznej (nagroda Klio w kategorii monografii naukowych) książki Goralenvolk. Historia zdrady – przedstawił tytułowy problem Goralenvolk, a więc próbę utworzenia (na podstawie pseudonaukowych ustaleń) podczas niemieckiej okupacji osobnego narodu góralskiego, mającego rzekomo germańskie korzenie. Jego wypowiedź, obok niezbędnej porcji informacji faktograficznych, charakterystyki zjawiska i jego kontekstów zawierała także opisową, zobiektywizowaną ocenę działalności poszczególnych przedstawicieli tzw. ruchu góralskiego (w tym jego dziadka – dra Henryka Szatkowskiego), a także zróżnicowanych postaw mieszkańców Podhala, którzy jednak w większości nie poparli inicjatywy władz okupacyjnych.
Podczas spotkania przedmiotem dyskusji był też film dokumentalny Justyny Łuczaj-Salej „Archiwum istnień” ukazujący nieznane dotychczas aspekty badań antropologów nazistowskich z Sekcji Ras i Ludoznawstwa Instytutu Niemieckich Prac na Wschodzie, działającego w Krakowie w miejsce zlikwidowanego Uniwersytetu Jagiellońskiego, a powołanego przez generalnego gubernatora Hansa Franka. Materiały Instytutu odnalezione w Stanach Zjednoczonych trafiły niedawno do Polski. Twórcy filmu dotarli do żyjących jeszcze świadków i osób, którzy stanowili przedmiot owych „badań rasowych”. Dzięki temu przez całe spotkanie dość odległej już przeszłości, towarzyszyła teraźniejszość. Problematyka historyczna została zaś przedstawiona na podstawie nowych materiałów w spersonalizowanej, indywidualnej perspektywie (z uwzględnieniem nawet osobistych, rodzinnych wątków) – a więc w chyba najbardziej sugestywny sposób – odpowiadający tendencjom we współczesnej historiografii drugiej wojny światowej. Warto zauważyć, że w odniesieniu do problematyki wojennej dokonuje się na naszych oczach proces stopniowego przekształcania pamięci komunikatywnej, indywidualnej w pamięć kulturową, zbiorową (pojęcia zaproponowane przez niemieckich badaczy, m.in. przez A. i J. Assmanów), tak ważną dla zbiorowej europejskiej świadomości – czego świadkiem byli także uczestnicy spotkania w Centrum Europejskim.
 

 

Powrót do listy wydarzeń

©® Centrum Europejskie UW, 02-653 Warszawa, Al. Niepodległości 22, tel. 022 553 33 01